Ana Sayfa

KAPİTÜLASYON

Kapitülasyon, devletlerin birbirlerine tanıdıkları ayrıcalıklardır. Tarih boyunca bir çok devlet, birbirlerine ticari, ekonomik ve askeri ayrıcalıklar tanımışlardır. Halen günümüzde de bu ayrıcalıklar tanınmaktadır. Kapitülasyonlara bizim tarihimizden verilebilecek en iyi örnek  Osmanlı İmparatorluğunun 15. yüzyılda başlayarak Avrupalı Devletlere vermiş olduğu kapitülasyonlar, yani ayrıcalıklardır.

Osmanlı İmparatorluğu, 15. yüzyıldan önce de bazı devletlere ayrıcalıklar tanımıştı. Bunlardan biri de 14. yüzyılın ortalarında Cenevizlilere verdiği ayrıcalıktır. Ancak bu ayrıcalık sadece ticari olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğunun geniş topraklara sahip olması ve önemli ticaret yollarını elinde bulundurması çok avantajı olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu, verdiği kapitülasyonları  boş yere vermedi. Hepsinden de çıkarlar elde amacı vardı. Bu çıkarların başında Haçlı Birliği’nin oluşmasını engellemek başta geliyordu. Bu amaçla Osmanlı, Fransa’yı yanına çekmek için 1536 yılında ilk kapitülasyonu Fransa’ya vermiştir. Fransa’ya, Kanuni Sultan Süleyman döneminde verilen bu ayrıcalıklar padişahın ölümü ile son bulacaktı.

Osmanlı İmparatorluğu, dışarıda devletlerin birlik oluşturmasına engel olurken, içeride ekonomik olarak bağımsızlığını kaybediyordu. Çünkü Sanayi Devrimi ile sanayisini büyüttü ve üretimi arttı. Daha fazla ürünü daha ucuza üretmeye başladı. Sanayi atılımı yapamayan Osmanlı’da ise üretim halen eski usul ile yapılıyordu. Yerli ürünler, ithal ürünler ile rekabet edemez hale geldiler. Durum böyle olunca kapitülasyon verilen ülkeler  Osmanlı ticaretini ele geçirdiler. 1581 yılında İngiltere’ye de kapitülasyon verildi. Bu kapitülasyonlar da sürekli hale getirildi. Bu sayede ayrıcalıklar padişahla sınırlı olması kaldırılmış oldu. 18. yüzyılın başında Avusturya’ya da kapitülasyon verildi. 1774 yılında da Rusya’ya da kapitülasyon verildi.

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.